Kirada çalıştırılan araca zekât düşer mi?
Hayır düşmez. Çalışan araba, fabrika, iş yeri, kirada bulunan akarlara zekât vermek gerekmez. Bunlar ticaret malı değil, ticareti yapma âletleri, malzemeleridir. Kendilerinden değil, varsa getirdiği kazançtan zekât verilir.

Şahsî ihtiyaçlar için kullanılan özel arabanın zekâtı verilir mi?
Binek aracı aslî bir ihtiyaçtır. Eğer araba ihtiyacı karşılamak için alınmışsa zekâta tabi olmaz. Eğer araba bir ihtiyaç değil de lüks ise, lüks ve sükse olsun diye alınmışsa zekât düşer.

Ev, araba veya başka bir ihtiyacı satın almak için bekletilen paraya zekât düşer mi?
Para zekât düşecek kadar bekletilmişse zekâtının ödenmesi gerekir. Zarurî ihtiyaç için harcayacağım düşüncesiyle zekâttan mahrum edilemez. Zira zarurî ihtiyaç için zekât gününden önce harcanmış olsaydı, mesele biter, zekât gerekmezdi.

Hac da böyledir. Hac mevsimi gelince elinde hacca götürecek kadar parası bulunsa, hac farz olur. Ya bu parayı aslî ihtiyacı olan ev almak gibi yere harcamış olacak ya da hacca gitme borcunu eda edecektir.

Kişinin borcuna mukabil elinde bulunan parasına zekât düşer mi?
Borç karşılığı paralar zekâta tâbi olmazlar. O paralar aslında alacaklınındır. Borçlunun elinde muvakkat olarak beklemektedir.

Zekât vermek için sene sonunu beklemek şart mıdır? Yoksa paranın üzerinden sene geçmeden de zekât verilebilir mi?
Zekât malının üzerinden sene geçmesi şartı, daha evvel verilmesine engel değildir. Bu itibarla, servetin üzerinden sene geçmeden de zekât verilir. Hatta gelecek senenin zekâtını bu seneden bile hesap edip vermek caizdir. Nitekim geçmiş senelerin verilmeyen zekâtlarını vermek de farzdır.

Borç verilen paranın zekâtı ne zaman verilir?
Geri ödeneceği kesin olan alacakların, her yıl alacaklı tarafından zekâtlarının ödenmesi gerekir. Şayet her yıl zekâtı verilmemiş ise, alacak tahsil edildikten sonra, geçmiş yıllara ait zekâtların da ödenmesi gerekir.

Zekât verilecek paranın sene içinde azalması ve çoğalması halinde, zekât zamanı geldiğinde verilecek miktar paranın az halinden mi çok halinden mi hesaplanır?
Sene içindeki değişikliklere itibar olunmaz. Zekât vermek üzere ayırım yapmaya başladığınız andaki mevcut ne ise ona göre hesap edip zekât verilir.

Birinde oturup diğerini kiraya verdiği iki ayrı eve sahip olan bir kişi, zekâtını evlerin satış değeri üzerinden mi yoksa kira getirisi üzerinden mi hesaplamalı?
Ev, apartman, atölye, fabrika, makine gibi sırf gelir getirmek için kurulmuş demirbaş servetlerin kendi satış değerinden değil, getirdiği paranın nisab miktarını bulan kısmından zekât verilir.

Şayet ev, apartman, daire, arsa, atölye ve diğer ticarî şeyler gelirinden bir şeyler elde etmek için değil de alınıp satılmak için elde edilmişse, bugün var (fakat müşteri çıkınca) yarın yoksa bunlar demirbaş değil ticaret eşyalarıdırlar. Topyekûn maliyet değerleri hesap edilerek tutan kıymetlerinden zekât verilir.

Ahmet Şahin